سال ۱۳۸۷ سال در گذشت یکی از برجسته ترین شخصیت های سیرجانی به نام : سرکار خانم دکتر طاهره صفار زاده بود.
دکتر طاهره صفار زاده بنيانگذار علم ترجمه، دانشمند شهير سيرجاني، زن برجسته جهان اسلام و شاعر مبارز ، عمری را صرف زحمت و مرارت برای شناساندن چهره زیبای قران کریم نمود. خدایش در ملکوت اعلی عزت دهد.
در واقع شهر قديم سيرجان بوده كه در حال حاضر جز ديوارهاي فروريخته و منبر سنگي چيزي باقي نمانده و اگر آثاري موجود باشد ، جز در دل خرابه ها و داخل ساختمانهايي كه به صورت تپه هاي خاك در آمده اند ، چيزي ديده نمي شود .
منبر سنگي قلعه سنگ ، تنها يادگار شهر قديم سيرجان است . اين منبر با ارتفاع 5/1 متر و به وزن بيش از دو تن ، از دوران سلطنت سلطان احمد مظفري ( 789 هجري قمري ) به يادگار مانده كه هفت سال قبل از خرابي شهر قديم سيرجان به اين صورت حجاري شده است . قلعه سنگ بر روي كوه سفيد آهكي ، كه در وسط جلگه سيرجان با ارتفاعي در حدود 200 متر از سطح جلگه قرار دارد ، بنا شده كه محيط آن حدود 4000 متر است . بالاي اين كوه را مسطح نموده اند تا بتوانند ساختمان بسازند. اين قلعه در اصل قلعه نظامي شهر بوده و ساختمانهاي شهر در اطراف قلعه و بخصوص در قسمت شرقي و شمالي آن تا حومه كهن شهر بنا گرديده است .
امروزه كه در بعضي جاها ، بولدزرها خاك آن را براي زراعت و به عنوان كود به باغهاي اطراف مي برند ، قسمتهايي از ديوار اطاقها و سقف ها نمايان مي گردد .
در قسمت جنوبي اي قلعه ، خانه هايي عالي و منازلي مرتفع با ديوارهايي بلند وجود داشته كه محل سكونت اعيان و اشراف بوده است . در سمت شمالي آن خياباني وسيع ، از شرق به غرب امتداد داشته كه در اطراف آن بازار ، منازل مسكوني و تجارتخانه قرار داشته است .
در سمت شمالي ، در نزديكيهاي بالاي اين قلعه ، سنگ را تراشيده و آن را به صورت صفه اي در آورده اند كه به نام شاه نشين معروف است .
در قلعه ، محبسي وجود داشته كه در آن موميايي پيدا شده است . اين محبس در سمت جنوبي قلعه است و شكافي در آن وجود دارد كه معدن موميايي است .
در سمت غربي قلعه ، مغاره اي است در كمر كوه كه به طور طبيعي ، توخالي و تشكيل دالاني طولاني داده و به جز همان راهرويي كه دراد ، ديگر منفذي بر آن نيست و به همين دليل كسي نمي تواند به منتهاي آن برسد . ظاهراً اينجا زندان قلعه بوده است و اشخاص سياسي را كه از و طغيان آنها بم داشتند ، در اين زندان حبس مي كرده اند . اين محبس محل زنداني امير مبارزالدين محمد مظفر و سلطان شاه بوده است .
خلاصه شهري كه قرنها پابرجا بوده و قزاران انسان را در خود جاي و پرورش داده و نيز قلعه اي مهم در ايران به شمار مي رفته ، بيش از شش صد سال است كه ويران شده است . براي ساختن قلعه چون بردن مصالح ساختماني بر فراز كوه كه ارتفاع آن از سطح جلگه 300 متر است آن هم با شيب تند ، كار مشكل و خسته كننده اي بوده، از ابتكار حمل مصالح ساختماني به وسيله بز استفاده كرده اند ؛ به طوري كه بر پشت بزها خورجينكهايي انداخته و داخل هر خورجين يك يا دو آجر مي گذاشته و بزها را روانه بالاي كوه مي كرده اند و در بالا كارگراني بودند كه بار آنها را خالي و مجدداً آنها را روانه پائين مي كرده اند و اين كار دوباره تكرار مي شد .
رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری كرمان میگوید سیرجان شهری ریشهدار در تاریخ است كه روزگاری پرچم مركزیت این استان در آن در اهتزاز بوده است. علی كارنما روز دوشنبه به خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت: طرحهای در دست اقدام برای بازسازی و حفظ و نگهداری آثار كهن و فراهم ساختن امكانات رفاهی برای ایرانگردان و جهانگردان و قرار گرفتن این شهرستان در مسیر راه بندرعباس كرمان یزد و شیراز از اهمیت این خطه حكایت دارد. وی گفت: سازمان میراث فرهنگی تلاش دارد سیرجان را به عنوان یكی از پایگاههای معتبر گردشگری مطرح نماید ...
یك محقق و پژوهشگر كرمانی هم معتقد است سیرجان از جاذبههای گردشگری بسیاری برخوردار است.
محمدعلی گلاب زاده در كتاب "سیرجان خطه گهرنشان" معروفترین آثار تاریخی و جاذبههای گردشگری سیرجان را قلعه سنگ، منبرسنگی، قلعهها و برجهای قدیمی، شاهفیروز، میر زبیر، كاروانسراها و خانههای قدیمی، بازارها، مساجد، چشمهها، یخدانها، بادگیر چپقی و باغ سنگی معرفی میكند.
بنای قلعهسنگ بر روی كوه سفید آهكی در وسط جلگه سیرجان با ارتفاع حدود ۲۰۰متر از سطح جلگه واقع شده و محیط آن چهار هزار متر است. در قسمت جنوبی این قلعه، خانههای اعیان و اشراف قرار داشته است. این قلعه نظامی بوده و زندانیان در آن نگهداری میشدند. منبر سنگی هم در قسمت شمال قلعه سنگ مسجدی واقع بوده و منبری از سنگ در آن قرار داشته كه در نوع خود بینظیر است. از روی اثری كه در سطح جنوبی این منبر با خط نسخ نوشته شده و اكنون نیز قابل خواندن است معلوم میشود كه مسجد در زمان سلطان احمد مظفری در سال ۷۸۹هجری قمری بنا شده است.
قلعه قدیمی محمودآبادسید، برج و كاروانسرای صفوی سعادتآباد، برج چهارپهلو، قلعه درویش زیدآباد و قلعههای علیآباد و یحییآباد از دیگر آثار تاریخی سیرجان به شمار میروند. شاه فیروز هم اثر ارزشمند تاریخی است كه در ۱۲كیلومتری جنوب شرقی سیرجان قرار دارد و از بناهای چهارطاقی با ۸ستون و سقف گنبدی است. این بنا بر بالای تپهای در كنار جاده سیرجان - بافت و در سه كیلومتری قلعه سنگ واقع شده است. چهار ستون این بنا خراب شده و فروریخته اما قسمتی از گنبد آن هنوز بر روی چهار ستون مستحكم دیگر باقی مانده است. بنای میر زبیر از دیگر بناهای تاریخی سیرجان بر فراز تپهای در كنار قنات شریف آباد قهستان بنا شده است.
از جمله قسمتهای بسیار زیبا و دیدنی این مجموعه گچ بریهای اطراف محراب است كه بگونهای استادانه آیاتی از قرآن كریم را نشان میدهد. كاروانسراهای آقاابراهیم در قسمت جنوبی بازار آقاابراهیم و سعادت آباد، با ۱۵۰سال قدمت از دیگر آثار تاریخی شهرستان سیرجان هستند. بازار اصلی سیرجان به جا مانده از ۱۵۰سال قبل با سقفهای گنبدی و نمای زیبای قدیمی از دیگر جلوههای شهر سیرجان به شمار میرود. بازار كهنه كه بیشتر محل فروش خشكبار است، بازار نو عرضهكننده پارچه و منسوجات، بازار عباس دارابی، بازار رحیمی، بازار مسگرها، بازار كلاه مالها، بازار علافها، تیمچه صدر و بازار آقاابراهیم از دیگر بازارهای قدیمی و معروف سیرجان هستند. مساجد حاج غلامحسین خان، جامع، صفری، قطبی، امام حسن و خانه حاج رشید، عمارت صدرزاده، خانه شریف، منزل خواجه كریمالدین و عمارت سعیدنیا را میتوان به عنوان بناهای تاریخی و دیدنی سیرجان به شمار آورد.
بادگیر چپقی هم از آثار منحصر به فرد معماری در ایران است كه در باقیمانده خانه سید علیاصغر رضوی قرار گرفته است. سازنده این بنا حاج سید محمد شجاعی است كه آن را در زمان پهلوی اول از روی دودكش كشتیها ساخته و تلفیقی از معماری و صنعت است. بادگیر چپقی با شبكههای هندسی و منظمی كه در زیر آن قرار گرفته بر روی فضای مستطیل شكل شمال شرقی خانه واقع شده است، بادگیر چپقی دارای ۴ دهانه است كه از هر طرف باد بوزد آن را از مسیر دهلیزهای خود به پایین میفرستد.
باغ سنگی از دیگر جاذبههای گردشگری سیرجان است. این باغ نمادی از آرزوهای بر باد رفته و شیوهای نو برای مبارزه با ظلم و ستم است. درویش خان اسفندیارپور كه شغل اصلی او كشاورزی و دامداری و از شنوایی و گویایی محروم بود در مقابل ظلمی كه در رژیم سابق بر او رفته و باغی كه با خون دل ساخته بود به زور از او گرفته بودند، اقدام به ساختن باغ سنگی كرد.
او با آوردن سنگهای كوچك و بزرگ از راههای دور و نزدیك و سوراخ كردن آنها سنگها را به تنه درختان خشك شده آویزان كرد و به این ترتیب باغی منحصربفرد ایجاد كرد. این باغ در سال ۱۳۴۲در بلورد سیرجان بنا شد و سازنده آن فروردین ماه امسال به رحمت ایزدی پیوست و در همین باغ به خاك سپرده شد. سیرجان در ۱۸۰كیلومتری غرب كرمان قرار دارد.
"عباس سالاری" رییس حوزه هنری استان کرمان، از راه اندازی دفتر بم حوزه هنری استان، انتشار شماره های پنجم تا پانزدهم آلبوم "کویرانه" در شش ماه اول سال آینده خبر داد. وی درباره تلاش این حوزه در نهادینه کردن فرهنگ بومی این استان گفت: حوزه هنری با شناسایی سازهای مختلف محلی اقدام به تولید آلبوم موسیقی نواحی "کویرانه" کرد.
این مقام مسوول در توضیح کویرانه های ۱ تا ۴ بیان داشت: کویرانه ۱ : موسیقی منطقه امیر آباد شول سیرجان ، با نوازندگی سهراب عیسی پور و آواز رضا نارویی. کویرانه ۲ : بخش هایی از موسیقی منوجان . کویرانه ۳ : قطعاتی از موسیقی فاریاب کهنوج کویرانه ۴ : از مقام های ساربانی تشکیل شده است که معمولا با سازهای نی و بلبون اجرا می شود. از مهمترین این مقام ها می توان به «اشترمرو»، «اشترقطار»، «ایل بالا» و «گرگه فارسی»اشاره کرد. موارد نامبرده از سازهایی است که در «کهنوج» و «منوجان» شهرت دارند.
لازم به یاد آوری است: “ كويرانه ” عنوان آخرين اثر موسيقيدان جوان <فواد توحيدي> است. توحيدي در خانوادهاي هنرمند و در خطه كرمان به دنيا آمده است. وي از همان كودكي با ساز آشنا شد و با آن اُنس و الفتي غريب پيدا كرد، بطوريكه چندسال پيش به عنوان يكي از پديدههاي موسيقي سنتي در كشور شناخته شد. كمتر استادي در عرصه موسيقي سنتي است كه وي را به عنوان يكي از اميدهاي آينده موسيقي ايراني نشناسد. <كويرانه> سومين <سيدي> منتشر شده وي در زمينه معرفي <موسيقي نواحي كرمان> ، از سوي <مركز موسيقي حوزه هنري> انتشار يافته است. اين اثر در مراكز معتبر ارائه آثار موسيقي در دسترس علاقهمندان است.
منبع : پایگاه خبری حوزه هنری سازمان تبلیغاتاسلامی.
در واقع شهر قديم سيرجان بوده كه در حال حاضر جز ديوارهاي فروريخته و منبر سنگي چيزي باقي نمانده و اگر آثاري موجود باشد ، جز در دل خرابه ها و داخل ساختمانهايي كه به صورت تپه هاي خاك در آمده اند ، چيزي ديده نمي شود . 
کویرانه ۳ : قطعاتی از موسیقی فاریاب کهنوج
